ÇERÇEVE YASA MECLİS’TEN GEÇTİ: ŞİMDİ NE OLACAK?
467 milletvekilinin “evet” oyuyla kabul edilen düzenlemenin ardından gözler MGK’nın vereceği karara çevrildi. Kanunun devreye girmesiyle başvurular için 6 aylık süre başlayacak.
Kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak bilinen Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edildi.
10 Ağustos’ta gerçekleştirilen oylamada 561 milletvekili oy kullanırken teklif, 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla Meclis’ten geçti.
Düzenlemenin kabul edilmesinin ardından şimdi gözler uygulama sürecine çevrildi.
İLK ADIM MGK’DAN
Kanunun uygulanmaya başlanmasındaki en önemli aşamalardan birini Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) yapacağı tespit oluşturacak.
Örgütün silah bıraktığının güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bunun MGK tarafından teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından kanunun uygulama süresi başlayacak.
Bu tarihten itibaren düzenlemeden yararlanmak isteyenler için 6 aylık başvuru süresi işleyecek. Süresi içerisinde başvuru yapmayanlar kanunun getirdiği hükümlerden yararlanamayacak.
KİMLER KAPSAMA GİRİYOR?
Düzenleme yalnızca Kandil ve çevresindeki silahlı örgüt mensuplarını kapsamıyor.
PKK/KCK’yı kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, propaganda yapma, örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen suçlar ve örgüt lehine işlenen terörizmin finansmanı suçları da düzenlemenin kapsamına alınıyor.
PKK nedeniyle terör suçlarından yargılanan veya ceza alan ve şartları taşıyan cezaevindeki kişiler ile Avrupa’da bulunan bazı isimlerin de düzenlemeden yararlanabilmesinin önü açılıyor.
KASTEN ÖLDÜRME KAPSAM DIŞINDA
Kanunda önemli istisnalar da bulunuyor.
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları düzenlemenin dışında tutuluyor.
Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar da kapsam dışında kalacak.
DAVALAR VE CEZALAR ERTELENEBİLECEK
Düzenlemeden yararlanacak kişiler hakkında devam eden soruşturma ve kovuşturmalar otomatik olarak ortadan kalkmayacak.
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda ise 10 yıl ertelenebilecek.
Daha önce hakkında kesinleşmiş ceza bulunan kişiler açısından da benzer bir sistem uygulanacak.
Erteleme süresinin yeni bir suç işlenmeden tamamlanması halinde soruşturmalarda kovuşturmaya yer olmadığına, açılmış davalarda ise düşmeye karar verilebilecek. Kesinleşmiş cezalar bakımından ise şartların yerine getirilmesi halinde ceza infaz edilmiş sayılacak.
SİYASİ HAKLAR İÇİN DE DÜZENLEME VAR
Kanun, düzenlemeden yararlanan kişilerin siyasi hakları açısından da dikkat çeken hükümler içeriyor.
Oluşturulacak kurul, soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının kaldırılması için ilgili yargı mercilerine başvurabilecek.
Talebin kabul edilmesi durumunda siyasi parti üyeliği ve adaylık gibi hakların yeniden kullanılabilmesinin önü açılabilecek.
Ancak bunun için belirli sürelerin geçmesi gerekecek. Beş yıllık erteleme kapsamındakiler için 2 yıl, 10 yıllık erteleme kapsamındakiler için ise 3 yıllık süre öngörülüyor.
SÜRECİ ÖZEL KURUL TAKİP EDECEK
Kanunun uygulanmasını takip etmek amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında “Takip, Koordinasyon ve Uygulama Kurulu” oluşturulacak.
Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak.
TBMM bünyesinde ise 17 üyeden oluşacak bir İzleme Komisyonu kurulacak.
Silahların teslim edilmesi ve silahsızlanma sürecinin nasıl yürütüleceğine ilişkin ayrıntılar da Milli Savunma ve İçişleri bakanlıklarının hazırlayacağı genelgeyle belirlenecek.
DEMİRTAŞ DA YARARLANABİLİR Mİ?
Düzenlemenin en çok tartışılacak başlıklarından birinin cezaevindeki eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş olması bekleniyor.
Kaynak metindeki değerlendirmeye göre, Demirtaş’ın Kobani davasında aldığı cezaların niteliği nedeniyle, MGK teyidinin ardından düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde kanun kapsamından yararlanabilmesinin önü açılabilir.
Bunun gerçekleşebilmesi için önce ilgili yargı sürecinin işlemesi, ardından yerel mahkemenin erteleme hükümlerini uygulaması gerekiyor.
GÖZLER ŞİMDİ MGK’DA
Meclis’te kabul edilen düzenlemenin ardından sürecin kritik aşamasını silahsızlanmanın tespit ve teyidi oluşturacak.
Güvenlik kurumlarının tespiti ve MGK’nın teyit kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte 6 aylık başvuru takvimi başlayacak ve kanunun uygulama süreci fiilen devreye girecek.